"Arie i hymny kościelne" Tom II, Ks. Dariusz Smolarek SAC – wstęp i opracowanie

Arie i hymny kościelne. Tom II. Just (Franciszek) Casper SchP (1717–1760). Utwory kompozytorów pijarskich to wyjątkowa publikacja źródłowo-krytyczna przygotowana przez ks. Dariusza Smolarka SAC, stanowiąca kolejną pozycję w serii Fontes Polyphoniae Ecclesiae.

Tom prezentuje nieznane lub rzadziej wykonywane dzieła muzyki sakralnej XVIII wieku, pochodzące z zachowanych muzykaliów podolinieckich. Publikacja obejmuje opracowanie czterech arii religijnych oraz hymnu Gaude Mater Polonia, posiadającego rozbudowaną formę quasi kantaty.

Autorem prezentowanych kompozycji jest Franciscus Casper SchP (o. Justus Joseph a Desponsatione B.M.V. SchP, Franciszek Józef Sprawiedliwy od Zaślubin Najświętszej Maryi Panny), kompozytor pijarski działający w XVIII wieku. Choć pochodził spoza Polski, był twórcą silnie związanym z polskim środowiskiem muzycznym połowy XVIII wieku.

Publikacja opiera się na analizie i opracowaniu zabytkowych rękopisów pochodzących z dawnego klasztoru pijarów w Podolińcu. Zachowane muzykalia podolinieckie znajdują się obecnie w Państwowym Archiwum w Modrej koło Bratysławy na Słowacji i stanowią jedno z cennych źródeł wiedzy o życiu muzycznym regionu Europy Środkowej.

Zbiór muzykaliów podolinieckich obejmuje niemal 200 jednostek archiwalnych, w tym ponad 150 kompletnych obiektów. Wśród nich znajdują się rękopisy oraz druki muzyczne pochodzące między innymi z Ulm, Fribourga, Mindelheim, Augsburga, Wenecji, Pragi i König Grätz. Kolekcja zawiera około 460 kompozycji, zarówno autorstwa znanych twórców, jak i dzieł anonimowych.

Niniejsze wydanie stanowi cenne źródło dla badaczy muzyki dawnej, muzykologów, wykonawców muzyki sakralnej oraz wszystkich zainteresowanych dziedzictwem muzycznym XVIII wieku. Opracowanie pozwala przywrócić współczesnemu odbiorcy wartościowe dzieła należące do historii polskiej i europejskiej kultury muzycznej.